Nói ngắn gọn: hotspot billing trên MikroTik là cách gắn trang đăng nhập WiFi với các gói dùng (miễn phí, trả tiền hoặc voucher), để mỗi khách có một phiên riêng với thời gian rõ ràng và tự mua thêm giờ khi cần, thay vì nhân viên ghi pass tay. Quán hay kín bàn, khách ngồi làm việc lâu thì đáng làm; quán vắng, khách chủ yếu mua mang đi thì chưa cần.
IWAS là phần mềm quản lý WiFi khách cho quán cafe: khách vào mạng qua trang đăng nhập (captive portal), quán tự đặt gói theo thời gian, tốc độ, dung lượng, và khách có thể mua thêm giờ bằng VietQR qua tài khoản PayOS riêng của quán. IWAS chạy với router MikroTik (RouterOS v7 trở lên), OpenWrt và UniFi. Tìm hiểu thêm về IWAS.
Chuyện này chắc nhiều quán quen lắm: khách vừa ngồi xuống đã hỏi "WiFi pass gì em?", nhân viên đọc to hoặc chỉ tờ giấy dán ở quầy. Quán nào cẩn thận hơn thì tạo từng mã trên router, ghi ra mảnh giấy nhỏ đưa kèm ly nước. Đến cuối ngày, chẳng ai nhớ mã nào đã đưa cho ai, khách nào ngồi từ sáng tới chiều, hay mã hôm qua giờ đang nằm trong nhóm chat của văn phòng bên cạnh.
Nếu quán bạn đang dùng router MikroTik, có một cách đỡ mệt hơn nhiều, người ta hay gọi là hotspot billing. Bài này sẽ nói nó là gì theo đúng ngôn ngữ của người bán cafe, so sánh với những cách quán đang làm, và giúp bạn tự quyết xem quán mình có cần tới nó hay chưa.
Hotspot billing là gì, nói theo ngôn ngữ chủ quán?
Router MikroTik chạy RouterOS có sẵn tính năng HotSpot: khi khách kết nối WiFi, họ sẽ thấy một trang đăng nhập trước khi vào được mạng. Nếu bạn muốn hiểu kỹ phần kỹ thuật, bài captive portal trên MikroTik hoạt động thế nào đã giải thích khá đầy đủ.
Còn "billing" là phần gắn trang đăng nhập đó với một gói dùng cụ thể (bao nhiêu phút, tốc độ bao nhiêu, dung lượng bao nhiêu) và với cách khách nhận gói đó, có thể là miễn phí, trả tiền hoặc dùng voucher. Nói gọn lại, hotspot billing không phải để quán "kinh doanh internet". Nó là một công cụ vận hành giúp mỗi khách có một phiên riêng, thời gian rõ ràng, và khách nào còn việc ở bàn thì tự mua thêm giờ mà không cần gọi nhân viên.
3 cách quán cafe đang kiểm soát WiFi trên MikroTik
Ghi pass hoặc mã tay, tạo user thủ công
Đây là cách nhiều quán bắt đầu: nhân viên vào HotSpot user hoặc User Manager trên router, tạo từng tài khoản rồi ghi ra giấy đưa khách. Ưu điểm là không cần cổng thanh toán hay phần mềm gì thêm, và quán vẫn giới hạn được thời gian cho từng mã.
Nhưng làm lâu sẽ thấy mệt. Giờ đông khách thì nhân viên vừa pha nước vừa phải tạo mã, khách trả tiền mặt thì lại phải ghi sổ, mà mã đã đưa ra thì khách chụp ảnh gửi cho bạn bè là chuyện rất bình thường. Quán càng đông thì phần việc tay này càng phình ra.
Một mật khẩu chung, đổi định kỳ
Cách này đơn giản hơn: cả quán dùng chung một mật khẩu, mỗi sáng hoặc mỗi tuần đổi một lần. Nó chặn được những thiết bị cũ đã lưu mật khẩu, nhưng mỗi lần đổi là cả quán cùng bị ngắt, khách quen phải hỏi lại, còn mật khẩu mới thì chỉ vài tiếng sau đã lan đi. Quan trọng hơn, nó không cho bạn biết từng khách đã dùng bao lâu. Bài xử lý khéo khách 1 ly ngồi cả ngày cũng có bàn thêm về chuyện đổi mật khẩu này.
Portal, Package và VietQR, kèm voucher in sẵn từ hệ thống
Cách thứ ba là để hệ thống làm phần việc tay. Khách kết nối WiFi, đăng nhập qua portal và được dùng miễn phí trong một khoảng thời gian quán đặt sẵn. Khi hết giờ, portal hiện các gói để khách tự chọn. Nếu muốn ngồi tiếp, khách quét mã VietQR bằng app ngân hàng, tiền đi qua tài khoản PayOS của chính quán, thanh toán xong thì phiên mở tiếp. Bạn có thể xem kỹ hơn flow khách mua thêm giờ bằng QR ở một bài riêng.
Bên cạnh đó, quán vẫn có voucher do hệ thống tạo và in sẵn, dùng cho khách quen hay cho chương trình khuyến mãi. Voucher ở đây là mã giảm giá khi khách mua gói, không phải mã để vào mạng. Khác biệt là nhân viên không phải ngồi gõ từng mã nữa.
Bảng so sánh nhanh
| Tiêu chí | Ghi pass/mã tay | Mật khẩu chung, đổi định kỳ | Portal + Package + VietQR (IWAS) |
|---|---|---|---|
| Thao tác của nhân viên | Nhiều, tạo và ghi từng mã | Đổi pass, in lại giấy, trả lời khách | Ít, chủ yếu khi khách cần hỗ trợ |
| Kiểm soát theo từng khách | Có, theo từng mã | Không | Có, theo từng phiên |
| Cách thu tiền | Tiền mặt, ghi sổ tay | Thường không thu | VietQR qua PayOS của quán, voucher hoặc xác nhận thủ công |
| Xem lại giao dịch | Sổ tay | Không có | Trang Payments trên dashboard IWAS |
| Cần IP tĩnh | Không | Không | Không |
| Phải tự cấu hình RADIUS | Tùy cách làm | Không | Không |
Bảng này chỉ so sánh về cách làm, không phải để nói cách nào luôn tốt hơn. Quán nhỏ, ít khách ngồi lâu thì cách đơn giản vẫn có thể là đủ.
Voucher không phải thứ cần bỏ, cái cần bỏ là việc làm tay
Nhiều người nghe tới "tự động" thì nghĩ phải bỏ hết voucher. Thật ra voucher vẫn rất có ích, cái làm quán mệt là việc phải tạo, ghi và quản lý mã bằng tay.
Voucher trên IWAS làm được gì
Trên IWAS, voucher nằm ở mục Mã giảm giá. Bạn có thể tạo voucher lẻ từng cái hoặc tạo hàng loạt một lúc, rồi in phiếu khổ A4, A5 hoặc in thẳng trên giấy in nhiệt K80 như in bill. Danh sách voucher cũng xuất được ra file CSV nếu bạn muốn lưu lại hay chia cho từng chi nhánh.
Về bản chất, voucher là một mã giảm giá cho gói WiFi, có thể giảm theo phần trăm hoặc theo một số tiền cố định. Muốn tặng miễn phí hoàn toàn thì bạn đặt mức giảm 100%. Mỗi voucher có hiệu lực theo ngày, nghĩa là bạn chọn từ ngày nào đến ngày nào thì mã còn dùng được. Khách dùng voucher khi mua gói trên trang đăng nhập, mua xong thì nhận một mã kích hoạt để vào mạng. Mã kích hoạt do hệ thống cấp, quán không tạo hay in trước, nên phiếu in ra là phiếu giảm giá chứ không phải vé vào WiFi.
Khi nào dùng voucher, khi nào để khách tự trả bằng VietQR
Voucher hợp với những lúc quán muốn chủ động tặng hoặc ưu đãi: khách quen, combo đồ uống kèm giờ WiFi, một buổi sự kiện, hoặc để bù cho khách lỡ gặp trục trặc khi thanh toán. Còn VietQR hợp với lúc khách đang làm việc dở ở bàn và cần thêm giờ ngay, tự quét mã là xong mà không cần nhân viên đi tới. Hai cách này chạy song song được, không cần chọn một. Muốn xem 4 cách quán hay dùng voucher và mã kích hoạt của khách hoạt động thế nào, đọc bài voucher WiFi cho quán cafe.
Nếu bạn là một chuỗi có hệ thống POS riêng và muốn phát voucher tự động qua API, có một bài riêng về tích hợp API phát hành voucher WiFi. Với quán một hai điểm thì in sẵn một xấp voucher là đủ dùng rồi.
Khi nào quán chưa cần hotspot billing
Nói thật, không phải quán nào cũng cần. Nếu quán thường vắng, khách chủ yếu mua mang đi, hoặc hiếm khi có chuyện ai đó ngồi cả buổi chiếm bàn, thì WiFi miễn phí có giới hạn thời gian là đủ, thậm chí chưa cần làm gì thêm. Bài khi nào nên và không nên bán thêm giờ có một phần nói riêng về những trường hợp không nên bán, bạn nên đọc trước khi quyết.
Hotspot billing đáng làm nhất khi quán hay kín bàn, có nhiều khách ngồi làm việc lâu, và nhân viên đang mất thời gian cho chuyện WiFi.
Hotspot billing với IWAS chạy trên MikroTik thế nào
Kết nối router: RouterOS v7 trở lên, ZTP, không cần IP tĩnh
IWAS kết nối với router qua ZTP, tức là router tự nhận cấu hình mà bạn không phải gõ tay từng dòng lệnh. ZTP chạy qua WireGuard, nên router MikroTik của quán cần chạy RouterOS v7 trở lên. Quán không cần IP public tĩnh, cũng không phải tự dựng máy chủ RADIUS, vì phần đó IWAS lo trên cloud. Các bước cụ thể có trong bài cài portal + PayOS trong 15 phút.
Package: thời gian, tốc độ, dung lượng
Package là "gói" bạn cho khách dùng, trong đó bạn đặt thời gian, tốc độ và dung lượng. Để bắt đầu, bạn chỉ cần một gói miễn phí và một gói trả phí là đủ, chạy thử vài ngày rồi mới tính thêm. Dung lượng có giới hạn hay không là tùy Package bạn đặt. Cách đặt từng thông số có trong bài thiết lập Package thời gian, tốc độ.
Thanh toán VietQR qua tài khoản PayOS của quán
Mỗi quán tự cấu hình tài khoản PayOS của mình trên IWAS, và tiền khách trả sẽ đi qua tài khoản PayOS đó. Nếu quán chưa cấu hình PayOS thì portal sẽ không hiện mã QR. Khách chỉ thấy những cổng thanh toán quán đã bật, cộng thêm lựa chọn xác nhận thủ công khi khách trả tiền tại quầy. Phí cổng PayOS (nếu có) theo chính sách của PayOS.
Phí IWAS và giá gói WiFi là hai chuyện khác nhau
Chỗ này hay bị nhầm nên mình nói rõ. Phí IWAS là khoản chủ quán trả để dùng phần mềm: bạn được dùng thử 14 ngày, sau đó là 249.000đ/tháng cho mỗi địa điểm. Còn giá các gói WiFi bán cho khách là do bạn tự đặt, tiền đó đi qua PayOS của quán.
Nếu bạn đang phân vân nên đặt giá gói bao nhiêu, bài khi nào nên và không nên bán thêm giờ có một khung giá ví dụ để tham khảo. Một điều nên nhớ là đừng cố làm WiFi rẻ hơn 4G, vì khách mua thêm giờ là vì họ đang có việc ở bàn và muốn ngồi tiếp, chứ không phải vì giá data.
Checklist chuyển từ ghi pass tay sang billing tự động trong 1 tuần
Các bước dưới đây chỉ lo phần billing. Nếu đang làm lại cả hệ thống WiFi của quán, từ đường truyền tới router, thì xem thêm checklist WiFi cho quán cafe từ lúc lắp đặt đến vận hành hằng ngày.
- Kiểm tra router MikroTik của quán đang chạy RouterOS v7 trở lên.
- Tách mạng WiFi cho khách khỏi mạng nội bộ của quán (máy POS, camera, máy nhân viên).
- Nếu muốn bán thêm giờ, cấu hình tài khoản PayOS của quán trên IWAS.
- Tạo một Package miễn phí và một Package trả phí, chưa cần nhiều hơn.
- In sẵn một xấp voucher cho khách quen và để bù khi khách gặp sự cố thanh toán.
- Viết vài dòng trên portal thật dễ hiểu: được dùng miễn phí bao lâu, hết giờ thì làm gì.
- Tự test như một khách thật: kết nối, đăng nhập, chờ hết giờ, mua thêm một gói nhỏ.
- Theo dõi trong 7 ngày trên trang Payments, xem khách có mua thêm giờ không và nhân viên còn phải xử lý gì bằng tay.
FAQ
Hotspot billing trên MikroTik có cần IP tĩnh không?
Không cần. IWAS kết nối với router qua ZTP dùng WireGuard, nên quán không cần IP public tĩnh. Router MikroTik chỉ cần chạy RouterOS v7 trở lên.
Có cần tự cài RADIUS hay User Manager không?
Không. Phần RADIUS chạy trên cloud và do IWAS lo, quán không phải tự cài RADIUS hay tạo user thủ công trên User Manager nữa.
Dùng IWAS rồi thì có còn dùng voucher được không?
Được. Bạn có thể tạo voucher lẻ hoặc hàng loạt, in khổ A4, A5 hoặc K80, và xuất danh sách ra CSV. Voucher là mã giảm giá cho gói WiFi theo phần trăm hoặc số tiền cố định, muốn tặng miễn phí thì đặt giảm 100%. Mã để vào mạng là mã kích hoạt, khách nhận sau khi mua gói thành công.
Chưa cấu hình PayOS thì khách có thanh toán được không?
Chưa cấu hình PayOS thì portal không hiện mã QR. Quán vẫn cho khách dùng WiFi miễn phí có giới hạn, phát voucher, hoặc dùng xác nhận thủ công khi khách trả tiền tại quầy.
Phí IWAS có phải là giá khách trả cho WiFi không?
Không. Phí IWAS là khoản chủ quán trả để dùng phần mềm, gồm 14 ngày dùng thử rồi 249.000đ/tháng cho mỗi địa điểm. Giá gói WiFi bán cho khách do chủ quán tự đặt, đây là hai khoản tách biệt.
Kết luận
Hotspot billing không làm quán bạn trở thành nhà mạng, nó chỉ giúp bạn bỏ bớt những việc tay lặt vặt quanh chuyện WiFi: ghi pass, tạo mã, đổi mật khẩu, nhớ ai ngồi bao lâu. Khách có phiên riêng và thời gian rõ ràng, ai cần ngồi tiếp thì tự mua thêm giờ, còn voucher vẫn ở đó cho những lúc quán muốn chiều khách quen.
Nếu quán bạn đang có router MikroTik chạy RouterOS v7 trở lên, bạn có thể dùng thử IWAS 14 ngày ngay trên router của mình. Muốn xem chi phí trước thì ghé bảng giá IWAS, nhớ là 249.000đ/tháng/địa điểm là phí của chủ quán, không phải giá gói WiFi bán cho khách. Còn nếu muốn tìm hiểu tổng quan, bạn có thể vào trang chủ IWAS.
