Tuần trước khai trương, nhân viên nhà mạng ghé quán, đặt lên quầy một tờ bảng gói cước kín chữ. Chủ quán đang bận thử menu, chọn đại gói ở giữa cho chắc, ký, hẹn ngày lắp. Vài tháng sau mới thấm: chiều thứ Bảy đông khách thì mạng ì ạch, máy POS thỉnh thoảng báo mất kết nối, gọi tổng đài thì được hẹn “trong ngày sẽ có người qua”.
Thường không phải do chọn sai nhà mạng, mà do lúc ký chưa biết nên hỏi gì. Bài này là danh sách câu hỏi để bạn mang theo khi chọn gói internet cho quán cà phê. Bài không so sánh nhà mạng hay đưa giá, tốc độ của gói nào, vì những thứ đó đổi theo khu vực và khuyến mãi. Bộ câu hỏi thì không đổi.
Quán dùng internet cho những việc gì?
Trước khi nghe tư vấn, liệt kê xem đường mạng của quán phải gánh những gì:
- WiFi cho khách: tốn mạng nhất lúc đông, cả bàn cùng xem video, gọi video, họp online.
- Máy POS, máy in bill, máy order: dùng ít mạng nhưng cần ổn định, rớt là quầy chậm.
- Thanh toán: chuyển khoản, quét QR, đơn từ app giao đồ ăn đều cần mạng chạy ngay lúc đó.
- Camera: camera lưu cloud đẩy dữ liệu lên liên tục, nên tốc độ tải lên (upload) cũng quan trọng.
- Nhạc, TV, máy tính của quán và nhân viên.
Nhìn danh sách này, bạn sẽ thấy quán không chỉ cần “mạng nhanh”, mà cần mạng ổn định lúc đông và có người sửa nhanh khi rớt.
6 câu nên hỏi nhà mạng trước khi ký
1. Giờ cao điểm thì tốc độ thực tế ra sao, cả chiều tải lên?
Con số trên tờ gói cước là tốc độ tối đa. Bạn cần biết buổi tối hay cuối tuần, khi cả khu phố cùng dùng, đường truyền còn lại bao nhiêu. Hỏi luôn tốc độ tải lên, vì nhiều gói tải lên thấp hơn hẳn tải xuống. Cách kiểm chứng rẻ nhất: hỏi vài quán quanh đó dùng nhà mạng nào, giờ đông có hay chậm không.
2. Rớt mạng thì báo ở đâu, bao lâu có người tới?
Câu hay bị quên nhất. Hỏi số báo hỏng, có hỗ trợ buổi tối và cuối tuần không, thường bao lâu có kỹ thuật viên tới, và điều đó có ghi trong hợp đồng không. Mất mạng chiều thứ Bảy khác hẳn mất mạng sáng thứ Hai.
3. Modem có cho bật chế độ bridge hay cắm router riêng không?
Nếu định dùng router riêng để làm WiFi cho khách (trang đăng nhập, giới hạn giờ, bán thêm giờ), đây là câu quan trọng. Hỏi nhà mạng có cho để modem ở chế độ bridge không, có đưa thông tin đăng nhập PPPoE không, và nếu không thì có được cắm router riêng phía sau modem không.
4. Gói hộ gia đình và gói doanh nghiệp khác nhau ở đâu?
Đừng chỉ hỏi giá. Hỏi khác nhau về thời gian hỗ trợ, cam kết trong hợp đồng, thiết bị đi kèm. Biết rõ trả thêm để được gì thì mới chọn đúng.
5. Hợp đồng bao lâu, đổi ý thì tốn gì?
Hỏi thời hạn hợp đồng, phí lắp đặt, có phải trả trước nhiều tháng không, chuyển địa điểm hay đổi nhà mạng giữa chừng thì sao. Quán thuê mặt bằng ngắn hạn càng nên hỏi kỹ.
6. Có cần mua thêm IP tĩnh không?
Nhân viên tư vấn đôi khi chào thêm IP tĩnh. Nếu chỉ để chạy WiFi có trang đăng nhập cho khách bằng IWAS thì không cần (xem phần bên dưới).
Modem nhà mạng và router của quán: nên đặt thế nào?
Khi lắp mạng cho quán cafe, nhà mạng thường để lại một modem vừa nhận cáp quang vừa phát WiFi. Modem đó thường không có trang đăng nhập cho khách, không giới hạn được giờ dùng, cũng không tách mạng khách cho gọn. Vì vậy nhiều quán đặt thêm router riêng phía sau modem, theo một trong hai cách:
- Modem ở chế độ bridge: modem chỉ làm cầu nối, router của quán tự quay số (PPPoE). Gọn nhất, nhưng cần nhà mạng hỗ trợ.
- Router cắm phía sau modem: router của quán cắm vào cổng LAN của modem. Không cần nhà mạng làm gì thêm, đổi lại có hai tầng router nên sửa lỗi rối hơn chút.
Cách nào cũng nên tắt hoặc đổi tên WiFi của modem, để khách không vào nhầm mạng không có trang đăng nhập.
Với IWAS, router của quán có thể là MikroTik, OpenWrt hoặc UniFi. Riêng MikroTik cần chạy RouterOS v7 trở lên; chưa biết router đang chạy bản nào thì xem bài kiểm tra và nâng cấp RouterOS v7 trên MikroTik.
Có nên kéo 2 đường truyền?
Tùy quán phụ thuộc vào mạng tới mức nào. Nếu phần lớn doanh thu đi qua chuyển khoản hay app giao đồ ăn, máy POS chạy trên cloud, hoặc có nhiều khách ngồi làm việc cả ngày, mất mạng một buổi là mất tiền thật. Khi đó nên cân nhắc, và để ý:
- Hai đường của hai nhà mạng khác nhau, để một bên lỗi thì bên kia vẫn chạy.
- Router phải tự chuyển sang đường còn lại khi một đường rớt. Nhờ người lắp cấu hình, rồi thử rút dây một đường xem mọi thứ có chạy tiếp không.
Quán nhỏ, khách chủ yếu trả tiền mặt thì một đường tốt cộng số hỗ trợ gọi là có người nghe thường đã đủ để bắt đầu.
Không cần IP tĩnh nếu dùng IWAS
IP tĩnh là địa chỉ cố định để bên ngoài tìm tới router của quán. Với IWAS thì không cần: khi chạy lệnh ZTP trên MikroTik, router của quán chủ động mở kết nối ra ngoài tới IWAS, nên IP nhà mạng cấp có đổi thì router vẫn kết nối bình thường. Chi tiết từng bước có trong bài cài captive portal PayOS cho MikroTik trong 15 phút.
Lưu ý: trang đăng nhập không thay được đường truyền. Mạng rớt thì khách cũng không vào được, nên câu hỏi về hỗ trợ khi rớt mạng vẫn quan trọng nhất.
Có mạng rồi: làm gì tiếp cho WiFi của khách?
- Tách mạng khách khỏi mạng của quán: POS, camera, máy thu ngân một mạng, khách một mạng. Mạng khách đông thì quầy vẫn tính tiền được.
- Dựng trang đăng nhập WiFi: mỗi khách một phiên, hết giờ tự dừng, khỏi đổi mật khẩu. Xem captive portal là gì và trang đăng nhập WiFi quán cafe nên hiển thị gì.
- Đặt luật cho giờ đông: xem giới hạn WiFi giờ cao điểm.
Rà cả hệ thống từ lúc lắp tới lúc vận hành thì có checklist WiFi cho quán cafe.
IWAS là phần mềm quản lý WiFi khách cho quán cafe: khách vào mạng qua trang đăng nhập (captive portal), quán tự đặt gói theo thời gian, tốc độ, dung lượng, và khách có thể mua thêm giờ bằng VietQR qua tài khoản PayOS riêng của quán. IWAS chạy với router MikroTik (RouterOS v7 trở lên), OpenWrt và UniFi. Tìm hiểu thêm về IWAS.
Câu hỏi thường gặp
Quán cà phê nên chọn gói internet nào?
Không có gói đúng cho mọi quán. Chọn theo những việc quán dùng mạng (WiFi khách, POS, camera) và lượng khách lúc đông nhất, rồi hỏi nhà mạng tốc độ thực tế giờ cao điểm, thời gian xử lý khi rớt mạng và modem có cho đặt router riêng không.
Quán cafe nên dùng gói hộ gia đình hay gói doanh nghiệp?
Tùy phần hỗ trợ bạn cần. Hỏi nhà mạng hai loại khác nhau ở đâu: thời gian xử lý khi rớt mạng, hỗ trợ ngoài giờ, cam kết trong hợp đồng. Quán bán nhiều qua chuyển khoản hay app giao đồ ăn thì phần hỗ trợ đáng cân nhắc hơn phần giá.
Có cần IP tĩnh để chạy WiFi có trang đăng nhập cho khách không?
Nếu dùng IWAS thì không cần. Với MikroTik, lệnh ZTP tạo kết nối do chính router của quán chủ động mở ra ngoài tới IWAS, nên quán không phải mua thêm IP tĩnh chỉ để có trang đăng nhập.
Modem nhà mạng có dùng chung với router riêng được không?
Thường là được. Cách gọn nhất là để modem ở chế độ bridge (chỉ làm cầu nối) và cho router của quán quay số kết nối. Nếu nhà mạng không cho bridge, router của quán vẫn có thể cắm phía sau modem. Trước khi ký, hỏi rõ nhà mạng hỗ trợ cách nào và có đưa thông tin đăng nhập PPPoE cho quán không.
Quán có nên kéo 2 đường truyền internet không?
Nên cân nhắc nếu quán phụ thuộc nhiều vào mạng (chuyển khoản, đơn online, POS trên cloud). Hai đường nên của hai nhà mạng khác nhau và router phải tự chuyển khi một đường rớt. Quán nhỏ bán chủ yếu tiền mặt thì một đường tốt thường đủ.
Có internet rồi thì làm gì tiếp để có WiFi cho khách?
Tách mạng khách khỏi mạng của quán (POS, camera, máy thu ngân), rồi dựng trang đăng nhập WiFi để mỗi khách có phiên riêng và hết giờ tự dừng. IWAS chạy với MikroTik, OpenWrt và UniFi; riêng MikroTik cần RouterOS v7 trở lên. Checklist WiFi cho quán cafe trên blog IWAS đi qua từng bước.
Kết luận
Chọn internet cho quán cafe không khó nếu hỏi đúng câu trước khi ký: tốc độ lúc đông, tải lên, ai sửa khi rớt mạng, modem có cho đặt router riêng không.
Có mạng rồi, phần WiFi cho khách cứ để IWAS lo: trang đăng nhập, gói thời gian, voucher và VietQR qua PayOS của chính quán. Dùng thử IWAS 14 ngày, chạy được với MikroTik, OpenWrt và UniFi (riêng MikroTik cần RouterOS v7 trở lên). Sau thời gian dùng thử, gói Starter là 249.000đ/tháng cho mỗi địa điểm, chi tiết ở bảng giá.
